Ποιος δεν έχει διαβάσει για τον Ηρακλή, τον ήρωα που υπερέβη το ανθρώπινο μέτρο με τα κατορθώματα του,το πρότυπο αρετής ,που ξεπέρασε τα τοπικά σύνορα και αναδείχθηκε πανελλήνιος, πανευρωπαϊκός, με τους άθλους του να προκαλούν το θαυμασμό ως τα πέρατα της γης;

Ιδιαίτερη είναι η σημασία της λατρείας του Ηρακλή στη περιοχή της Οίτης, καθώς το βουνό αυτό θεωρείται, θρυλείται να είναι ο τόπος όπου ο ημίθεος Ηρακλής πέρασε από τη θνητότητα στην αθανασία .

Ας ξετυλίξουμε το νήμα του μύθου από πολύ νωρίτερα. Τότε που έφηβος συνάντησε στο δρόμο του δύο γυναίκες. Η μία του έδωσε ψεύτικες υποσχέσεις για μια όμορφη, ανέμελη,χωρίς κόπο ζωή κι η άλλη, σεμνή, ειλικρινής και μετρημένη του έδειξε το δρόμο μιας ζωής απλής, βασισμένης στην εργασία και την αγάπη.
Ανάμεσα στις δύο τους, την Αρετή και τη Κακία, αυτά ήταν τα ονόματα τους, εκείνος επέλεξε να ακολουθήσει το μονοπάτι που του έδειχνε η Αρετή. Αυτά μας μεταφέρει ο Ξενοφώντας στα Απομνημονεύματα και φανερώνουν τη παλληκαριά,την υψηλή ηθική του ύπατου από γενιά θεού κι ανθρώπου, Ηρακλή.

Και ήταν τόσο σπουδαίος ήρωας που αυτόν διάλεξαν οι Αθηναίοι, μετά τη νίκη στο Μαραθώνα(490 π.Χ.), στη πιο λαμπρή τους στιγμή, για να στολίσει το Θησαυρό τους στους Δελφούς, πλάι στο Θησέα. Ανάμεσα σε λάφυρα και τρόπαια, άθλοι τρανοί σε όλο το πανελλήνιο στόλισαν τις δύο μετόπες του πανύψηλου ναίσκου με κίονες που ορθώνονταν πάνω από πέντε μέτρα.

Σε ένα αριστούργημα της γλυπτικής, πάνω στο ολόλευκο παριανό μάρμαρο, σε σμιλεμένες παραστάσεις, βλέπουμε τον Ηρακλή να υποτάσσει την ελαφίνα με τα χρυσά κέρατα, να νικά το τρομερό λιοντάρι της Νεμέας, να αφανίζει τη Λερναία Ύδρα με τα πολλά κεφάλια.

Σήμερα, μπορεί κανείς να απολαύσει, σε γύψινο εκμαγείο, αυτό το έργο σπουδαίων καλλιτεχνών της αρχαιότητας- δυστυχώς δε γνωρίζουμε τη ταυτότητα τους- στο μοναδικά άρτια αναστηλωμένο ναίσκο του θησαυρού των Αθηναίων στους Δελφούς. Ενώ,οι αυθεντικές μετόπες εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο των Δελφών.

Ο πιο περίφημος, όμως, από τους μύθους που περιβάλλουν τον «απήμαντο και αγήραο» ήρωα είναι η μάχη του με τον Απόλλωνα.

Πολλές είναι οι παραστάσεις αγγείων της γεωμετρικής περιόδου που αφηγούνται αυτή τη πάλη του Ηρακλή με το θεό-ιδρυτή του μαντείου των Δελφών. Τότε που η Πυθία αρνήθηκε να δώσει χρησμό στον Ηρακλή κι εκείνος,οργισμένος, άρπαξε τον τρίποδα του Απόλλωνα, τη δύναμη του μαντείου, κι έκανε να φύγει. Μάχη σκληρή έγινε λοιπόν ανάμεσα στο δαφνοστολισμένο θεό της μαντικής και στον ήρωα. Κι αν δεν επενέβαινε ο πατέρας τους ο Δίας- διότι αδέλφια ήσαν οι δυο τους, ο ένας γιος της Λητούς κι ο άλλος της Αλκμήνης- δε ξέρουμε ποιος θα ήταν ο νικητής.

Θυμάστε το Μελέαγρο;
Με τη γενιά του συνδέεται κι ο ήρωας με την υπεράνθρωπη δύναμη, καθώς στο πέρασμα του από τον Κάτω κόσμο θα συναντήσει τη ψυχή του Μελέαγρου και θα του ζητήσει την άδεια να παντρευτεί την αδελφή του,Δηιάνειρα. Χρειάστηκε να παλέψει με το θεό Αχελώο, βέβαια, για να τη κερδίσει, μιας που τη διεκδικούσαν κι οι δυο τους.
Νικητής, για άλλη μια φορά, ο Ηρακλής με την αγαπημένη του Δηιάνειρα που επέστρεψαν στη πατρίδα της. Όχι όμως για πολύ,καθώς οι περιπέτειες και τα κατορθώματα του πανελλήνιου ήρωα τελειωμό δεν είχαν.

Ωστόσο,ο «δεινός» και « κρατερός» Ηρακλής,όπως αποκαλούσε ο Ησίοδος με δέος τον ήρωα με τη μεγάλη σωματική και ψυχική δύναμη, γνώρισε το τέλος του άδικα και ύπουλα. Ούτε τα άγρια θηρία ούτε κανένας στρατός γιγάντων ούτε η λόγχη μιας έντιμης μάχης τον νίκησαν.

Η δόλια συμβουλή του Κένταυρου Νέσσου έκανε τη Δηιάνειρα να αλείψει το χιτώνα του Ηρακλή με δηλητήριο πιστεύοντας πως είναι το μαγικό φίλτρο που θα κάνει τον Ηρακλή να έχει μάτια μοναχά για αυτήν. Κι όταν ο γενναίος φόρεσε το χιτώνα, το δηλητήριο άρχισε να καίει τις σάρκες του,προκαλώντας του αβάσταχτους σωματικούς πόνους.

Ως λύτρωση,άναψε μια μεγάλη φωτιά, μια « πυρά» για να ελευθερωθεί από το μαρτύριο του. Τότε, ανάμεσα σε βροντές και αστραπές, ένα σύννεφο τον αγκάλιασε και τον ταξίδεψε ψηλά στον Όλυμπο,το βουνό των θεών, για να ζήσει ισάξια πλάι τους.

Ο ήρωας με την υπεράνθρωπη δύναμη και τη θεϊκή καταγωγή λατρεύτηκε και απεικονίστηκε αμέτρητες φορές,με τα « γεμάτα φλόγα μάτια του» ( Πίνδαρος). Εξ άλλου,τη μορφή του τυλιγμένη με τη λεοντή του λιονταριού της Νεμέας δεν « πάντρεψε» με τη δική του κι ο Μέγας Αλέξανδρος στα νομίσματα που κυκλοφόρησε ως τα πέρατα του κόσμου;

Για σένα που θέλεις να μάθεις περισσότερα:

Το μαντείο των Δελφών χρησμοδοτώντας είχε αποκαλέσει τον Ηρακλή»ασήμαντο», δηλαδή απρόσβλητο από συμφορές καθώς υπερίσχυε πάντα φανταστικών όντων, όπως η Λερναία Ύδρα, οι Κένταυροι…κατάφερνε να νικήσει στοιχεία της φύσης,όπως όταν πλημμύρισε πεδιάδες ή δάμασε τον Ερυμάνθιο Κάπρο…
Τον αποκάλεσε και « αγήραο» διότι δεν γέρασε ποτέ.

Ηρακλής σε χρυσή δραχμή Κοινού Αιτωλών (220-205 π.Χ.) Αρχαιολογικό Μουσείο Άμφισσας.

Ηρακλής ιστάμενος με ρόπαλο σε αργυρό ημίδραχμο  Οιταίων (371 – 280 π.Χ.)

Η διαμάχη ανάμεσα στον Απόλλωνα και τον Ηρακλή για το δελφικό τρίποδα.  Μουσείο του Λούβρου.

Η έριδα του Ηρακλή με τον Απόλλωνα για τον δελφικό τρίποδα.  Αττικό Μελανόμορφο πινάκιο (490 π.Χ), Αρχαιολογικό Μουσείο Άμφισσας.